เมื่อคอนกรีตถูกเทลงในพื้น คาน หรือเสาแล้ว เราจะมองไม่เห็นเนื้อในอีกเลย การ "เก็บลูกปูน" คือการเก็บตัวอย่างคอนกรีตจากรถคันเดียวกับที่เทจริง แล้วนำไปทดสอบกำลังอัด เพื่อยืนยันว่าคอนกรีตที่อยู่ในโครงสร้างแข็งแรงตามที่วิศวกรออกแบบไว้

ลูกปูน — ก้อนตัวอย่างคอนกรีตในแบบหล่อ เก็บจากรถคันเดียวกับที่เทจริง
ลูกปูน — ก้อนตัวอย่างคอนกรีตในแบบหล่อ เก็บจากรถคันเดียวกับที่เทจริง

1. ทดสอบค่ายุบตัว (Slump) ก่อนเท

ก่อนปล่อยคอนกรีตลงแบบ จะตักคอนกรีตใส่กรวยทดสอบแล้วยกกรวยออก วัดว่าคอนกรีตยุบตัวลงเท่าไร ถ้ายุบมากเกินไปแปลว่าคอนกรีตเหลวเกิน (อาจผสมน้ำมา) ถ้ายุบน้อยเกินไปจะเทและจี้ยาก ค่าที่ได้ต้องอยู่ในช่วงที่กำหนด จึงยอมให้เท

ทดสอบค่ายุบตัวคอนกรีต (Slump Test) หน้างานก่อนเท
ทดสอบค่ายุบตัวคอนกรีต (Slump Test) หน้างานก่อนเท

2. เก็บลูกปูนระหว่างเท

ตักคอนกรีตจากรถโม่ใส่แบบหล่อ กระทุ้งเป็นชั้น ๆ ให้แน่น ปาดหน้าให้เรียบ แล้วเขียนกำกับวันที่และตำแหน่งที่เท เช่น พื้นชั้น 2 หรือเสาชั้น 1 เพื่อให้ย้อนกลับไปตรวจได้ว่าผลทดสอบเป็นของคอนกรีตส่วนไหน

อุปกรณ์ทดสอบและเก็บตัวอย่างคอนกรีตหน้างาน
อุปกรณ์ทดสอบและเก็บตัวอย่างคอนกรีตหน้างาน

3. บ่มแล้วส่งทดสอบกำลังอัด

หลังถอดแบบ ลูกปูนจะถูกบ่มในน้ำ แล้วส่งห้องทดสอบกดหาแรงที่ก้อนตัวอย่างรับได้ ผลจะออกมาเป็นหน่วยกิโลกรัมต่อตารางเซนติเมตร (ksc) นำไปเทียบกับกำลังอัดที่ระบุในแบบ — ถ้าต่ำกว่าแบบ วิศวกรจะพิจารณาแนวทางแก้ไขก่อนก่อสร้างชั้นต่อไป

4. ทำไมเจ้าของบ้านควรขอดูผลทดสอบ

ผลทดสอบกำลังอัดเป็นหลักฐานชิ้นเดียวที่ยืนยันคุณภาพคอนกรีตในโครงสร้าง เจ้าของบ้านควรขอดูผลทดสอบจากผู้รับเหมาทุกครั้งที่เทชิ้นส่วนสำคัญ อย่างเช่นงานผลงานออกแบบและสร้างบ้าน 3 ชั้น ย่านสุขุมวิท ที่มีผลทดสอบกำลังอัดคอนกรีตพื้นชั้น 2 เก็บไว้ในเอกสารโครงการ

จี้คอนกรีตไล่ฟองอากาศระหว่างเท
จี้คอนกรีตไล่ฟองอากาศระหว่างเท

สรุป

ทดสอบค่ายุบตัวก่อนเท เก็บลูกปูนระหว่างเท แล้วส่งทดสอบกำลังอัด — 3 ขั้นนี้ใช้เวลาไม่มาก แต่ทำให้มั่นใจได้ว่าโครงสร้างที่มองไม่เห็นแข็งแรงตามแบบจริง